Kankerpatiënten en hun familie

Wat is radiotherapie? Patiënten en hun familie kunnen hier uitgebreide informatie vinden over radiotherapiebehandelingen in België.

Toegang 

Medische professionals en radiotherapie-oncologie

Als medische professional bent u vertrouwd met het concept radiotherapie. Bezoek deze pagina's voor een benadering vanuit medisch standpunt.

Toegang 

Beleidsmakers in de zorg en radiotherapie-oncologie

Radiotherapie is niet zoals andere medische vakgebieden. Dit onderdeel beschrijft bestaande kwaliteitsinitiatieven en kosteneffectiviteit.  

Toegang

Home > Nieuws

Nieuws

Belg tast in het duister rond radiotherapie

verschenen in De Specialist op 27 mei 2015

Een recente enquête toont aan dat de Belgische bevolking regelmatig de bal misslaat als ze bevraagd wordt over een aantal aspecten van radiotherapie. De meest opvallende bevinding is allicht dat heel wat mensen radiotherapie met radiologie verwarren of het verschil tussen beide niet kennen. Daarnaast is de algemene perceptie soms negatief. "Ook onze studenten weten niet goed wat radiotherapie is", zegt professor Gert De Meerleer (dienst radiotherapie, UZ Gent). "Radiotherapie wordt aan sommige universiteiten zelfs niet meer als een apart vak gedoceerd."

De enquête vond plaats door het afnemen van face-to-face- interviews bij 750 personen. Professor De Meerleer loodst ons door de belangrijkste resultaten.

Radiotherapie moet het afleggen tegen chemotherapie als meest bekende kankerbehandeling: 60% van de respondenten citeert spontaan radiotherapie als behandeling bij kanker, maar chemotherapie haalt 90%. Heelkunde strandt op 40%. Bovendien blijken er wat betreft de terminologie een paar addertjes onder het gras te zitten: 1 op de 5 personen (21%) vergist zich bij het onderscheiden van radiotherapie en radiologie. 36% van de deelnemers kan het verschil tussen radio therapie en radiologie niet uitleggen. Op zich niet zo verwonderlijk: radiologie is een essentieel onderdeel van radiotherapie, een conditio sine qua non.

 

Doeltreffendheid

Slechts 13% van de bevraagde personen denkt dat de radiotherapie de beste kansen op genezing biedt, terwijl dit percentage stijgt tot 26% en 40% voor respectievelijk chemotherapie en heelkunde. "Bij behandelingen met curatief opzet zal radiotherapie nochtans niet minder patiënten genezen dan chemotherapie", onderstreept professor De Meerleer. "Voor een aantal tumoren, zoals beperkte tumoren van de long, prostaattumoren en bepaalde hoofd- en halstumoren, wordt radiotherapie toegepast als enige therapie, met uitstekende resultaten. Bij prostaattumoren, bijvoorbeeld, ligt het genezingspercentage rond de 85%; bij tumoren met een goede prognose bereiken we bijna 100%. Radiotherapie is dus een behandeling met een hoog curatief potentieel. Maar deze kennis wordt te weinig uitgedragen naar huisartsen."

Veiligheid

De perceptie van de veiligheid is gemengd, van neutraal (voor 37% van de bevraagde personen) tot eerder slecht (voor 26% van de bevraagde personen). Radiotherapie wordt even veilig beschouwd als chemotherapie, maar minder veilig dan heelkunde. Gert De Meerleer: "In de jongste decennia is de veiligheid van radiotherapie aanzienlijk toegenomen. In de eerste plaats is de berekeningstechnologie flink verbeterd. Daarnaast beschikken we nu over veel scherpere beeldvorming om de tumor en risico-organen precies te lokaliseren. Hier is het enthousiasme van de collegae-radiologen essentieel geweest. Bovendien gebruiken we intussen systemen met merkers en/of een dagelijkse cone beam CT (CBCT). In het eerste geval wordt de positie van de tumor ten opzichte van de stralenbundel tijdens de behandeling permanent gecontroleerd: als de merkers niet meer op de juiste plaats zitten, stopt de apparatuur met stralen. In het tweede geval checkt een CBCT elke dag of de positie van de tumor overeenkomt met de verwachte positie. Ten slotte wil ik erop wijzen dat de bestralingsapparatuur verschillende keren per week aan een kwaliteitscontrole wordt onderworpen, om na te gaan of ze wel degelijk functioneert in overeenstemming met de instructies die men haar geeft." En, heel belangrijk: deze toptechnologie is wijdverspreid in België.

Pijn

Radiotherapie wordt beschouwd als de minst pijnlijke behandeling: slechts 11% van de bevraagde personen ziet radiotherapie als de meest pijnlijke behandeling, maar 40% beschouwt de radiotherapie als de minst pijnlijke behandeling. "Radiotherapie is op zich niet pijnlijk", zegt Gert De Meerleer. "Maar door acute inflammatie kan een pijnlijke mucositis ontstaan (bijvoorbeeld oesofagitis bij slokdarmbestraling)."

Bijwerkingen op lange termijn

De onderzoekers waren verbaasd dat 64% van de respondenten bijwerkingen zoals haaruitval, vermoeidheid en braakneigingen toeschrijven aan radiotherapie. Haaruitval werd zelfs vaker genoemd dan ‘brandwonden’. 36% van de bevraagde personen had geen idee welke nevenwerkingen radiotherapie op lange termijn kan veroorzaken.Professor De Meerleer: "Er bestaat na radio therapie een licht verhoogd risico van secundaire tumoren. Hadrontherapie kan daarin verandering brengen, maar deze behandeling is in België nog niet beschikbaar. Men moet cijfers over het risico van secundaire tumoren gerelateerd aan radiotherapie wel in de juiste context plaatsen: de mortaliteit door secundaire tumoren is niet hoger dan de perioperatieve mortaliteit na ingrijpende chirurgie voor kanker. Ze is ook alvast niet hoger dan de toxische mortaliteit verbonden aan zware systemische therapie zoals chemotherapie. We volgen onze patiënten nu levenslang. Er ontstaan nu bijwerkingen op lange termijn die we vroeger niet zagen, simpelweg omdat de patiënten langer leven. Globaal heeft de meerderheid van de patiënten op lange termijn geen bijwerkingen die de levenskwaliteit ongunstig beïnvloeden."

Innovatie

In de bevraging beschouwde 35% van de respondenten radiotherapie als de meest innovatief mogelijke behandeling. "Een van de recentste innovatieve ontwikkelingen is de stereotactische lichaamsbestraling", aldus professor De Meerleer. "Dit is een zeer precieze vorm van bestraling waarbij men in een zeer beperkt aantal sessies zeer hoge dosissen toedient. Deze vorm van radiotherapie doodt de bloedtoevoer naar de tumor en stimuleert het immuunsysteem. Men creëert dus een systemisch effect in andere delen van het lichaam. Ik denk dat deze nieuwe techniek over vijf jaar het landschap de kankerbehandeling aanzienlijk zal hebben veranderd voor een aantal tumoren, zoals het melanoom en vooral nierkanker."

Een correct beeld scheppen

De enquête werd uitgevoerd op verzoek van BRAVO (Belgian Radiation Oncology Awareness and Visibility Organization - www.bravo-radiotherapie.be). "We willen een juiste perceptie van radiotherapie scheppen bij alle betrokken partijen", zegt covoorzitter Gert De Meerleer. "Dat behelst niet alleen patiënten en artsen, maar ook de politieke klasse. In ieder multidisciplinair overlegcomité over kanker zou een radiotherapeut-oncoloog moeten zetelen."

 

Dr. Michèle Langendries

Download de PDF van het artikel

01 juni 2015

« Terug